कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः | स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत्
karmaṇyakarma yaḥ paśyedakarmaṇi ca karma yaḥ . sa buddhimānmanuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsnakarmakṛt
കർമ്മത്തിൽ അകർമ്മത്തെയും, അകർമ്മത്തിൽ കർമ്മത്തെയും ആര് കാണുന്നുവോ, അവൻ മനുഷ്യരിൽ ബുദ്ധിമാനും യോഗിയുമാണ്; അവൻ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളെയും ചെയ്യുന്നവനാണ്.
He who finds inaction in action, and action in inaction, he is the wise one [Possessed of the knowledge of Brahman] among men; he is engaged in yoga and is a performer of all actions!
“ഞാനാണ് കർത്താവ്” എന്ന ഭാവമാണ് മനുഷ്യനെ സംസാരബന്ധനത്തിലാക്കുന്നത്. ഈ ഭാവം ഇല്ലാതായാൽ, കർമ്മം കർമ്മമല്ലാതായിത്തീരുന്നു, അത് ബന്ധനമുണ്ടാക്കുന്നില്ല. ഇത് കർമ്മത്തിലെ അകർമ്മമാണ്. പ്രകൃതിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നിശ്ശബ്ദ സാക്ഷിയായി നിന്നുകൊണ്ട്, “പ്രകൃതിയാണ് എല്ലാം ചെയ്യുന്നത്, ഞാൻ അകർമ്മാവാണ്” എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, കർമ്മരഹിതമായ ആത്മാവുമായി താദാത്മ്യം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ, എത്ര കർമ്മം ചെയ്താലും അത് കർമ്മമല്ലാതായിത്തീരുന്നു. ഇത് കർമ്മത്തിലെ അകർമ്മമാണ്. ഒരാൾ നിശ്ശബ്ദനായി ഇരിക്കുകയാണെങ്കിലും, താനാണ് കർത്താവ് എന്ന ഭാവമുണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ കർമ്മം ചെയ്യുകയാണ്. ഇത് അകർമ്മത്തിലെ കർമ്മമാണ്. ഈ സത്യം അറിയുന്നവനാണ് മനുഷ്യരിൽ ബുദ്ധിമാൻ. അവൻ യോഗയുക്തനും എല്ലാ കർമ്മങ്ങളെയും ചെയ്യുന്നവനുമാണ്.
In common parlance action means movement of the body? movement of the hands and feet? and inaction means to sit iet.It is the idea of agency? the idea I am the doer that binds man to Samsara. If this idea vanishes? action is no action at all. It will not bind one to Samsara. This is inaction in action. If you stand as s spectator or silent witness of Natures activities? feeling Nature does everything I am nondoer (Akarta)? if you identify yourself with the actionless Self? no matter what work or how much of it is done? action is no action at all. This is inaction in action. By such a practice and feeling? action loses its binding nature.A man may sit ietly. He may not do anything. But if he has the idea of agency or doership? or if he thinks that he is the doer? he is every doing action? though he is sitting ietly. This is action in inaction. The restless mind will ever be doing actions even though one sits ietly. Actions of the mind are real actions. Nor can anyone even for one moment remain really actionless? for helplessly is everyone driven to action by the alities of Nature. (Chapter III.5)Inaction also induces the feeling of egoism. The inactive man says? I sit ietly I do nothing. Inaction? like action? is wrongly attributed to the Self.He is the performer of all actions who knows this truth. He has attained the end of all actions? i.e.? freedom or knowledge or perfection.When a steamer moves? the trees on the shore which are motionless? appear to move in the opposite direction to a man who is in the steamer. Moving objects that are very far away appear to be stationary or motionless. Even so in the case of the Self inaction is mistaken for action and,action for inaction.The Self is actionless (Akarta or nondoer? Nishkriya or without work). The body and the senses perform action. The actions of the body and the senses are falsely and wrongly attributed by the ignorant to the actionless Self. Therefore the ignorant man thinks? I act. He thinks that the Self is the doer or the agent of the action. This is a mistake. This is ignorance.Just as motion does not really belong to the trees on the shore which appear to move in the opposite direction to a man on board the ship? so also action does not really pertain to the Self.This ignorance which is the cause of birth and death vanishes when you attain Selfrealisaion.