रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् | वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम्
rudrāṇāṃ śaṅkaraścāsmi vitteśo yakṣarakṣasām . vasūnāṃ pāvakaścāsmi meruḥ śikhariṇāmaham
రుద్రులలో నేను శంకరుడను; యక్షరాక్షసులలో విత్తేశుడను (కుబేరుడను). వసువులలో నేను పావకుడను (అగ్నిని); పర్వతాలలో నేను మేరువును.
Among the Rudras [Aja, Ekapada, Ahirbudhnya, Pinaki, Aparajita, Tryam-baka, Mahesvara, Vrsakapi, Sambhu, Harana and Isvara. Different Puranas give different lists of eleven names.-Tr,] I am Sankara, and among the Yaksas and goblins I am Kubera [God of wealth. Yaksas are a class of demigods who attend on him and guard his wealth.]. Among the Vasus [According to the V.P. they are: Apa, dhruva, Soma, Dharma, Anila, Anala (Fire), Pratyusa and Prabhasa. The Mbh. and the Bh. given a different list.-Tr.] I am Fire, and among the mountains I am Meru.
రుద్రులు పదకొండు మంది. పది ప్రాణవాయువులు (ప్రాణాలు మరియు ఐదు ఉపప్రాణాలు) మరియు మనస్సు పదకొండు రుద్రులు. అవి శరీరం నుండి నిష్క్రమించినప్పుడు దుఃఖాన్ని కలిగిస్తాయి కాబట్టి వాటిని రుద్రులు అని పిలుస్తారు. పురాణాలలో అవి ఈ క్రింది విధంగా ప్రతీకలుగా చెప్పబడ్డాయి: వీరభద్ర, శంకర, గిరీశ, అజైకపాత్, భువనాధీశ్వర, అహిర్భుజ్య, పినాకి, అపరాజిత, కపాలి, స్థాణు మరియు భగ. ఈ రుద్రులలో శంకరుడు ప్రధానమైనవాడుగా పరిగణించబడతాడు. వసువులు భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం, సూర్యుడు, చంద్రుడు మరియు నక్షత్రాలు. అవి తమలో మొత్తం విశ్వాన్ని కలిగి ఉంటాయి కాబట్టి వాటిని వసువులు అని పిలుస్తారు. పురాణాలలో అవి ఈ క్రింది విధంగా ప్రతీకలుగా చెప్పబడ్డాయి: అపః, ధ్రువ, సోమ, ధర, అనిల, అనల, ప్రత్యూష మరియు ప్రభాస. వీటిలో అనల లేదా పావక (అగ్ని) ప్రధానమైనది.
Rudras are eleven in number. The ten vital airs (Pranas and the UpaPranas? which are five each) and the mind are the eleven Rudras. They are so called because they produce grief when they depart from the body. They have been symbolised in the Puranas as follows Virabhadra? Sankara? Girisa? Ajaikapati? Bhuvanadhisvara? Aherbhujya? Pinaki? Aparajita? Kapali? Sthanu and Bhaga. Among these Rudras? Sankara is regarded as the chief.Vasus are earth? water? fire? air? ether? sun? moon and stars. They are so called because they comprehend the whole universe within them. They have been symbolised in the Puranas as follows Apah? Dhruva? Soma? Dhara? Anila? Anala? Pratyusa and Prabhasa. Of these Anala or Pavaka (fire) is the chief.