कर्मसन्न्यासयोग

అర్జునుడు పలికెను: కృష్ణా, నీవు కర్మల సన్యాసాన్ని పొగుడుతున్నావు, మళ్ళీ కర్మయోగాన్ని కూడా పొగుడుతున్నావు. ఈ రెండింటిలో ఏది శ్రేయస్కరమో నాకు నిశ్చయంగా చెప్పు.

अर्जुन उवाच |

శ్రీ భగవానుడు పలికెను: కర్మల సన్యాసం, కర్మయోగం రెండూ మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాయి. అయితే, ఆ రెండింటిలో కర్మ సన్యాసం కంటే కర్మయోగం శ్రేష్ఠమైనది.

श्रीभगवानुवाच |

ఎవడైతే ద్వేషించడో, కోరుకోడో, వాడే నిత్య సన్యాసిగా తెలియబడాలి. ఓ మహాబాహో, ద్వంద్వాలకు అతీతుడైనవాడు సులభంగా బంధాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति |

అజ్ఞానులు, పండితులు కానివారు, సాంఖ్యం (జ్ఞానమార్గం) మరియు కర్మయోగాన్ని వేర్వేరుగా చెబుతారు. రెండింటిలో ఒకదానిని సరిగ్గా ఆశ్రయించినవాడు రెండింటి ఫలాన్ని పొందుతాడు.

साङ्ख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः |

సాంఖ్యులు పొందే స్థానాన్ని యోగులు కూడా పొందుతారు. సాంఖ్యం మరియు యోగం రెండూ ఒకటే అని ఎవడు చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూసినవాడు.

यत्साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते |

ఓ మహాబాహో, కర్మయోగం లేకుండా సన్యాసాన్ని పొందడం కష్టం. యోగయుక్తుడైన ముని బ్రహ్మాన్ని ఆలస్యం లేకుండా పొందుతాడు.

संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः |

యోగయుక్తుడై, విశుద్ధాత్ముడై, విజితాత్ముడై, జితేంద్రియుడై, సమస్త ప్రాణుల ఆత్మయే తన ఆత్మగా భావించువాడు కర్మలు చేయుచున్నప్పటికీ, దేనికీ అంటబడడు.

योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः |

తత్త్వమును ఎరిగిన యోగయుక్తుడు, చూస్తూ, వింటూ, స్పృశిస్తూ, వాసన చూస్తూ, తింటూ, నడుస్తూ, నిద్రిస్తూ, శ్వాసిస్తూ ఉన్నప్పటికీ, 'నేను ఏమీ చేయుటలేదు' అని భావించాలి.

नैव किञ्चित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् |

మాట్లాడుతూ, విడిచిపెడుతూ, పట్టుకుంటూ, కళ్ళు తెరుస్తూ, మూస్తూ ఉన్నప్పటికీ, ఇంద్రియములు తమ విషయములలో ప్రవర్తించుచున్నవని భావిస్తూ (తాను ఏమీ చేయుటలేదని తత్త్వవేత్త భావించాలి).

प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि |

ఎవడైతే బ్రహ్మమునందు కర్మలను సమర్పించి, సంగమును విడిచిపెట్టి కర్మలు చేయునో, అతడు తామరాకు నీటిచే అంటబడనట్లుగా, పాపముచే అంటబడడు.

ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः |

యోగులు సంగమును విడిచిపెట్టి, ఆత్మశుద్ధి కొరకు కేవలం శరీరముతో, మనస్సుతో, బుద్ధితో, ఇంద్రియములతో కూడా కర్మలను చేస్తారు.

कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि |

యోగయుక్తుడైనవాడు కర్మఫలమును త్యజించి, నిష్ఠతో కూడిన శాంతిని పొందుతాడు. యోగయుక్తుడు కానివాడు కోరికచే ప్రేరేపించబడి, ఫలమునందు ఆసక్తి కలిగి బంధింపబడతాడు.

युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् |

వశీకృతుడైన దేహి, సమస్త కర్మలను మనస్సుచే సన్యసించి, తొమ్మిది ద్వారములు గల శరీరమనే పురమునందు, తాను ఏమీ చేయక, ఇతరులచే చేయించక, సుఖముగా ఉంటాడు.

सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी |

ప్రభువు (ఆత్మ) లోకమునకు కర్తృత్వమును గాని, కర్మలను గాని సృజించడు; కర్మఫలములతో సంయోగమును కూడా కల్పించడు. స్వభావమే (ప్రకృతియే) ప్రవర్తిస్తుంది.

न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः |

విభువు (సర్వవ్యాపియైన ఆత్మ) ఎవరి పాపమును గాని, పుణ్యమును గాని స్వీకరించడు. అజ్ఞానముచే జ్ఞానము కప్పబడి ఉన్నది, దానిచేత జీవులు మోహము చెందుతున్నారు.

नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः |

అయితే, ఎవరి అజ్ఞానము ఆత్మజ్ఞానముచే నశింపబడుతుందో, వారికి ఆ జ్ఞానము సూర్యుని వలె ఆ పరమాత్మను ప్రకాశింపజేస్తుంది.

ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः |

ఎవరి బుద్ధి ఆ బ్రహ్మమునందే లగ్నమైయుండునో, ఎవరి ఆత్మ ఆ బ్రహ్మమే అయియుండునో, ఎవరైతే ఆ బ్రహ్మమునందే నిష్ఠ గలవారో, ఎవరికి ఆ బ్రహ్మమే పరమ గతియో, అట్టివారు జ్ఞానముచే పాపములు తొలగింపబడినవారై, మరల జన్మ లేని మోక్షస్థితిని పొందుదురు.

तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः |

విద్యావినయములు గల బ్రాహ్మణునియందు, ఆవునందు, ఏనుగునందు, కుక్కయందును, చండాలునియందును పండితులు సమదృష్టి గలవారై చూచెదరు.

विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि |

ఎవరి మనస్సు సమత్వమునందు స్థిరపడియుండునో, వారిచే ఈ లోకమునందే జనన మరణములు జయింపబడినవి. బ్రహ్మము నిర్దోషమైనది, సమమైనది కదా, అందువలన వారు బ్రహ్మమునందే స్థిరపడియున్నారు.

इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः |

బ్రహ్మమును తెలిసినవాడు, బ్రహ్మమునందు స్థిరపడినవాడు, స్థిరమైన బుద్ధి గలవాడై, మోహము లేనివాడై, ఇష్టమైనది పొంది సంతోషింపడు, అనిష్టమైనది పొంది దుఃఖింపడు.

न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् |

బాహ్య విషయములయందు ఆసక్తి లేని మనస్సు గలవాడు, ఆత్మయందు ఏ సుఖమును పొందునో, ఆ బ్రహ్మయోగమునందు లగ్నమైన మనస్సు గలవాడై, నాశనము లేని సుఖమును అనుభవించును.

बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् |

ఓ కౌంతేయా! ఏవైతే ఇంద్రియ స్పర్శల వలన కలుగు భోగములు ఉన్నవో, అవి దుఃఖమునకు కారణములైనవే, ఆది అంతములు కలవి. అందువలన జ్ఞాని వాటియందు రమింపడు.

ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते |

ఎవడైతే ఈ లోకమునందే శరీరమును వదలిపెట్టుటకు ముందు, కామము మరియు క్రోధము వలన పుట్టిన వేగమును సహింపగలడో, ఆ మనుష్యుడు యోగి, ఆతడే సుఖి.

शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् |

ఎవడైతే అంతరమున సుఖము గలవాడో, అంతరమున రమించువాడో, మరియు ఎవడైతే అంతరముననే జ్యోతి గలవాడో, ఆ యోగి బ్రహ్మముగా మారినవాడై, బ్రహ్మనిర్వాణమును పొందును.

योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः |

పాపములు నశించినవారు, సందేహములు తొలగినవారు, మనస్సును నిగ్రహించినవారు, సమస్త ప్రాణుల హితమునందు ఆసక్తి గలవారు అయిన ఋషులు బ్రహ్మనిర్వాణమును పొందుదురు.

लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः |

కామక్రోధములు లేని, మనస్సును నిగ్రహించిన, ఆత్మను తెలిసిన యతులకు అన్ని వైపుల నుండి బ్రహ్మనిర్వాణము సిద్ధించును.

कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् |

బాహ్య స్పర్శలను బయట ఉంచి, కనుబొమ్మల మధ్య దృష్టిని నిలిపి, నాసికల ద్వారా సంచరించే ప్రాణాపాన వాయువులను సమం చేసి...

स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः |

ఇంద్రియములు, మనస్సు, బుద్ధిని నిగ్రహించినవాడై, మోక్షమే పరమ లక్ష్యంగా గల ముని, కోరిక, భయం, క్రోధం లేనివాడై, ఎల్లప్పుడూ ముక్తుడే అవుతాడు.

यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः |

యజ్ఞములు, తపస్సులకు భోక్తను, సర్వలోకాలకు మహేశ్వరుడను, సమస్త ప్రాణులకు స్నేహితుడను అయిన నన్ను తెలుసుకొని శాంతిని పొందుతాడు.

भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् |