జ్ఞాన-విజ్ఞాన యోగం

ज्ञानविज्ञानयोग

30 శ్లోకాలు

श्रीभगवानुवाच |

శ్రీ భగవానుడు పలికెను: ఓ పార్థా! నాయందు మనస్సును లగ్నం చేసి, యోగాన్ని అభ్యసిస్తూ, నన్నే ఆశ్రయించిన నీవు, నన్ను సంపూర్ణంగా, నిస్సందేహంగా ఎలా తెలుసుకుంటావో వినుము.

శ్లోకం 1

श्रीभगवानुवाच |

శ్లోకం 2

ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः |

నీకు నేను విజ్ఞానంతో కూడిన ఈ జ్ఞానాన్ని సంపూర్ణంగా వివరిస్తాను. దీనిని తెలుసుకున్న తర్వాత, ఈ లోకంలో తెలుసుకోవలసినది మరేమీ మిగిలి ఉండదు.

శ్లోకం 3

मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये |

వేలకొలది మనుష్యులలో ఎవడో ఒకడు మాత్రమే సిద్ధికై ప్రయత్నిస్తాడు. ప్రయత్నిస్తున్న సిద్ధులలో కూడా ఎవడో ఒకడు మాత్రమే నన్ను యథార్థంగా తెలుసుకుంటాడు.

శ్లోకం 4

भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च |

భూమి, జలము, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశము, మనస్సు, బుద్ధి మరియు అహంకారము - ఈ విధంగా నా ప్రకృతి ఎనిమిది విధాలుగా విభజించబడింది.

శ్లోకం 5

अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् |

ఓ మహాబాహో! ఇది అపర (నిమ్న) ప్రకృతి. దీనికంటే ఉన్నతమైన నా మరొక ప్రకృతిని తెలుసుకో. అది జీవభూతమై, ఈ జగత్తును ధరించి ఉంది.

శ్లోకం 6

एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय |

ఈ రెండు ప్రకృతిలే సమస్త భూతాలకు మూలమని తెలుసుకో. నేను ఈ సమస్త జగత్తుకు ఉత్పత్తి స్థానము, అలాగే ప్రళయము కూడా.

శ్లోకం 7

मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय |

ఓ ధనంజయా! నాకంటే శ్రేష్ఠమైనది మరేదీ లేదు. దారంలో ముత్యాలు గుచ్చబడినట్లుగా, ఈ సమస్తం నా యందే గ్రుచ్చబడి ఉంది.

శ్లోకం 8

रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः |

ఓ కుంతీపుత్రా! నేను జలములలోని రసమును, చంద్రసూర్యులలోని కాంతిని; సమస్త వేదములలోని ప్రణవమును, ఆకాశములోని శబ్దమును, మనుష్యులలోని పౌరుషమును.

శ్లోకం 9

पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ |

నేను భూమిలో సుగంధమును, అగ్నిలో తేజస్సును, సమస్త జీవులలో జీవనమును, తపస్సు చేసేవారిలో తపస్సును కూడా అయి ఉన్నాను.

శ్లోకం 10

बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् |

ఓ పార్థా! సమస్త జీవులకు సనాతనమైన బీజమును నేనే అని తెలుసుకో. బుద్ధిమంతులలో బుద్ధిని, తేజస్సు గలవారిలో తేజస్సును నేనే.

శ్లోకం 11

बलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम् |

బలవంతులలో నేను కామరాగములు లేని బలం. ప్రాణులలో ధర్మానికి విరుద్ధం కాని కోరికను నేను, ఓ భరతశ్రేష్ఠా.

శ్లోకం 12

ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये |

సత్త్వగుణముతో కూడిన ఏ భావములున్నాయో, రజోగుణ, తమోగుణములతో కూడినవి ఏవి ఉన్నాయో, అవన్నీ నా నుండే ఉద్భవించాయని తెలుసుకో. అయితే, నేను వాటిలో లేను; అవి నాలో ఉన్నాయి!

శ్లోకం 13

त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् |

ఈ మూడు గుణమయ భావములచే మోహింపబడిన ఈ జగత్తంతా, ఈ గుణములకు అతీతుడనైన, నాశరహితుడనైన నన్ను తెలుసుకోలేకపోతోంది.

శ్లోకం 14

दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया |

నా ఈ దైవీ మాయ, గుణములతో కూడి, దాటశక్యం కానిది. నన్నే శరణు పొందినవారు మాత్రమే ఈ మాయను దాటగలరు.

శ్లోకం 15

न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः |

మాయచే జ్ఞానమును కోల్పోయిన, అసుర స్వభావమును ఆశ్రయించిన, దుష్కర్మలు చేయు మూఢులు, నరాధములు నన్ను శరణు పొందరు.

శ్లోకం 16

चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन |

ఓ అర్జునా, భరతశ్రేష్ఠా, పుణ్యకర్మలు చేయు నాలుగు రకాలైన జనులు నన్ను భజిస్తారు: ఆర్తులు, జిజ్ఞాసులు, అర్థార్థులు, మరియు జ్ఞానులు.

శ్లోకం 17

तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते |

వారిలో, నిత్యయుక్తుడై, ఏకభక్తి కలిగిన జ్ఞాని శ్రేష్ఠుడు. ఎందుకంటే, జ్ఞానికి నేను అత్యంత ప్రియుడను, మరియు అతడు కూడా నాకు ప్రియుడు.

శ్లోకం 18

उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् |

వీరందరూ నిశ్చయంగా ఉదారులే, కానీ జ్ఞాని నా ఆత్మయే అని నా అభిప్రాయం. ఎందుకంటే, స్థిరమైన మనస్సుతో అతడు అత్యుత్తమ గమ్యమైన నన్నే ఆశ్రయించి ఉన్నాడు.

శ్లోకం 19

बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते |

అనేక జన్మల అంతమున జ్ఞాని 'వాసుదేవుడే సర్వము' అని తెలుసుకొని నన్ను పొందుతాడు. అట్టి మహాత్ముడు అత్యంత దుర్లభుడు.

శ్లోకం 20

कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः |

అనేక కోరికలచే జ్ఞానమును కోల్పోయిన జనులు, తమ స్వభావముచే ప్రేరేపించబడి, ఆయా నియమములను అనుసరించి ఇతర దేవతలను ఆశ్రయిస్తారు.

శ్లోకం 21

यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति |

ఏ భక్తుడు ఏ దేవతా రూపాన్ని శ్రద్ధతో పూజించగోరునో, ఆ భక్తుని యొక్క ఆ అచంచలమైన శ్రద్ధను నేను స్థిరపరుస్తాను.

శ్లోకం 22

स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते |

ఆ శ్రద్ధతో కూడినవాడై, ఆ వ్యక్తి ఆ రూపారాధనలో నిమగ్నమవుతాడు. మరియు ఆ కోరిన ఫలాలను నాచేతనే నిశ్చయించబడినవిగా పొందుతాడు.

శ్లోకం 23

अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् |

అల్పబుద్ధులైన వారి ఆ ఫలం నిశ్చయంగా అంతవంతమైనది (పరిమితమైనది). దేవతలను పూజించువారు దేవతలను పొందుతారు. నా భక్తులు నన్నే పొందుతారు.

శ్లోకం 24

अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः |

నా అవ్యయమైన, అనుత్తమమైన పరమ భావాన్ని ఎరుగని అబుద్ధులు (అవివేకులు), అవ్యక్తుడనైన నన్ను వ్యక్తమైనవానిగా భావిస్తారు.

శ్లోకం 25

नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः |

యోగమాయచే కప్పబడి ఉన్న నేను అందరికీ వ్యక్తమవను. ఈ మోహగ్రస్తమైన లోకం, పుట్టుక లేనివాడను, నాశనం లేనివాడను అయిన నన్ను ఎరుగదు.

శ్లోకం 26

वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन |

అర్జునా, గతించిన, వర్తమానమైన, భవిష్యత్తులో ఉండబోవు సమస్త ప్రాణులను నేను ఎరుగుదును; కానీ నన్ను మాత్రం ఎవరూ ఎరుగరు!

శ్లోకం 27

इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत |

భరతవంశోత్తమా, శత్రుసంహారకా (పరంతపా), ఇచ్ఛాద్వేషముల నుండి పుట్టిన ద్వంద్వమోహం చేత సకల ప్రాణులు సృష్టి ఆరంభంలోనే మోహాన్ని పొందుతాయి.

శ్లోకం 28

येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् |

ఏ పుణ్యకర్మలు చేసిన జనుల పాపం అంతమైపోయిందో, వారు ద్వంద్వమోహం నుండి విముక్తులై, దృఢవ్రతులై నన్ను భజిస్తారు.

శ్లోకం 29

जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये |

జరామరణముల నుండి మోక్షం కొరకు నన్ను ఆశ్రయించి ఎవరు ప్రయత్నిస్తారో, వారు ఆ బ్రహ్మమును, సమస్త అధ్యాత్మమును, మరియు అఖిల కర్మలను ఎరుగుదురు.

శ్లోకం 30

साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः |

అధిభూతము, అధిదైవము, మరియు అధియజ్ఞములతో కూడిన నన్ను ఎవరు ఎరుగుదురో, ఆ యుక్తచిత్తులు (ఏకాగ్ర మనస్సు గలవారు) మరణకాలంలో కూడా నన్ను ఎరుగుదురు.