ज्ञानकर्मसन्न्यासयोग
42 శ్లోకాలు
श्रीभगवानुवाच |
శ్రీ భగవానుడు పలికెను: నేను ఈ అవ్యయమైన యోగాన్ని వివస్వతునికి ఉపదేశించాను. వివస్వతుడు మనువుకు చెప్పాడు, మనువు ఇక్ష్వాకువుకు బోధించాడు.
శ్రీ భగవానుడు పలికెను: నేను ఈ అవ్యయమైన యోగాన్ని వివస్వతునికి ఉపదేశించాను. వివస్వతుడు మనువుకు చెప్పాడు, మనువు ఇక్ష్వాకువుకు బోధించాడు.
ఓ పరంతపా! ఈ విధంగా పరంపరాగతంగా వచ్చిన ఈ యోగాన్ని రాజర్షులు తెలుసుకున్నారు. అయితే, కాలక్రమేణా ఆ యోగం ఇక్కడ నశించింది.
నీవు నా భక్తుడవు, స్నేహితుడవు కాబట్టి, ఆ పురాతనమైన యోగాన్ని ఈ రోజు నేను నీకు ఉపదేశించాను. ఎందుకంటే ఇది ఉత్తమమైన రహస్యం.
అర్జునుడు పలికెను: నీ జననం తరువాత జరిగింది, వివస్వతుని జననం ముందు జరిగింది. నీవు మొదట అతనికి ఉపదేశించావని నేను ఎలా అర్థం చేసుకోగలను?
శ్రీ భగవానుడు పలికెను: ఓ అర్జునా! నాకు అనేక జన్మలు గడిచిపోయాయి, నీకు కూడా. వాటన్నింటినీ నేను ఎరుగుదును, కానీ నీవు ఎరుగవు, ఓ పరంతపా!
నేను పుట్టుక లేనివాడనైనప్పటికీ, నా ఆత్మ అవ్యయమైనదైనప్పటికీ, మరియు భూతములకు ఈశ్వరుడనైనప్పటికీ, నా స్వప్రకృతిని అధిష్ఠించి, నా ఆత్మమాయచేత నేను సంభవిస్తాను.
ఓ భారతా (అర్జునా)! ఎప్పుడెప్పుడు ధర్మానికి హాని కలిగి అధర్మం వృద్ధి చెందుతుందో, అప్పుడు నేను నన్ను సృజించుకుంటాను (అవతరిస్తాను).
సాధువులను రక్షించుటకు, దుష్టులను నాశనం చేయుటకు, మరియు ధర్మాన్ని సుస్థిరం చేయుటకు, నేను ప్రతి యుగంలోనూ అవతరిస్తాను.
ఓ అర్జునా, నా దివ్యమైన జన్మను, కర్మలను యథార్థంగా తెలుసుకున్నవాడు దేహాన్ని విడిచిపెట్టిన తర్వాత మళ్ళీ జన్మించడు. అతడు నన్నే పొందుతాడు.
రాగము, భయము, క్రోధము లేనివారై, నాయందే లీనమై, నన్నే ఆశ్రయించిన అనేకమంది జ్ఞానమనే తపస్సుచే పవిత్రులై నా స్వరూపాన్ని పొందారు.
ఓ పార్థా, నన్ను ఏ విధంగా ఆశ్రయిస్తారో, వారిని నేను ఆ విధంగానే అనుగ్రహిస్తాను. మనుష్యులు అన్ని విధాలా నా మార్గాన్నే అనుసరిస్తారు.
కర్మల సిద్ధిని కోరుతూ, ఈ లోకంలో దేవతలను పూజిస్తారు. ఎందుకంటే, మానవ లోకంలో కర్మల ద్వారా కలిగే సిద్ధి త్వరగా లభిస్తుంది.
గుణకర్మల విభాగం ద్వారా చాతుర్వర్ణ్యాన్ని నేను సృష్టించాను. అయినప్పటికీ, దాని కర్తను నేనే అయినప్పటికీ, నన్ను అకర్తగా, అవ్యయుడిగా తెలుసుకో.
కర్మలు నన్ను అంటవు; నాకు కర్మఫలాలపై ఆసక్తి లేదు. నన్ను ఈ విధంగా తెలుసుకున్నవాడు కర్మలచే బంధింపబడడు.
ఈ విధంగా తెలుసుకొని, పూర్వం ముముక్షువులు కూడా కర్మలు చేశారు. కాబట్టి, నీవు కూడా పూర్వీకులు పూర్వం చేసిన కర్మలనే చేయి.
కర్మ అంటే ఏమిటి, అకర్మ అంటే ఏమిటి అని వివేకవంతులు కూడా ఈ విషయంలో మోహితులవుతున్నారు. ఏ కర్మను తెలుసుకుంటే నీవు అశుభం నుండి విముక్తుడవుతావో, ఆ కర్మను నీకు బోధిస్తాను.
కర్మ గురించి తెలుసుకోవాలి, వికర్మ (నిషిద్ధ కర్మ) గురించి కూడా తెలుసుకోవాలి, అకర్మ గురించి కూడా తెలుసుకోవాలి. ఎందుకంటే కర్మ యొక్క గతి గహనమైనది.
కర్మలో అకర్మను, అకర్మలో కర్మను ఎవడు చూస్తాడో, అతడే మనుష్యులలో బుద్ధిమంతుడు; అతడే యోగి, అతడే సమస్త కర్మలను చేసినవాడు.
ఎవరి కర్మలన్నీ కోరికలు, సంకల్పాలు లేనివై ఉంటాయో, జ్ఞానాగ్నిచే దహించబడిన కర్మలు గలవాడై ఉంటాడో, అట్టివానిని పండితుడని జ్ఞానులు అంటారు.
కర్మఫలములపై ఆసక్తిని త్యజించి, నిత్యము తృప్తుడై, దేనిపైనా ఆధారపడకుండా ఉండేవాడు, కర్మలలో పూర్తిగా నిమగ్నమై ఉన్నప్పటికీ, వాస్తవానికి ఏమీ చేయడు.
ఆశలు లేనివాడై, మనస్సును, ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచుకున్నవాడై, అన్ని పరిగ్రహాలను (వస్తువులను) త్యజించినవాడు, కేవలం శరీర పోషణకు అవసరమైన కర్మలను చేసినప్పటికీ, పాపాన్ని పొందడు.
అయాచితంగా లభించిన దానితో సంతృప్తుడై, ద్వంద్వాలకు అతీతుడై, మత్సరం లేనివాడై, సిద్ధిలోను, అసిద్ధిలోను సమబుద్ధి గలవాడు, కర్మలు చేసినప్పటికీ బంధింపబడడు.
ఆసక్తిని వదిలివేసిన, ముక్తుడైన, జ్ఞానంలో స్థిరపడిన మనస్సు గలవాడు, యజ్ఞం కొరకు ఆచరించే కర్మలన్నీ పూర్తిగా విలీనమైపోతాయి.
అర్పణం బ్రహ్మం, హవిస్సు బ్రహ్మం, బ్రహ్మమనే అగ్నిలో బ్రహ్మం చేత హోమం చేయబడింది. బ్రహ్మకర్మ సమాధి గలవానిచే బ్రహ్మాన్నే పొందాలి.
కొందరు యోగులు దేవతలకు మాత్రమే యజ్ఞం చేస్తారు. మరికొందరు బ్రహ్మమనే అగ్నిలో ఆత్మను ఆత్మచేతనే యజ్ఞంగా సమర్పిస్తారు.
కొందరు ఇంద్రియాలైన చెవి మొదలైన వాటిని సంయమమనే అగ్నులలో హోమం చేస్తారు. మరికొందరు శబ్దం మొదలైన విషయాలను ఇంద్రియాలనే అగ్నులలో హోమం చేస్తారు.
మరికొందరు ఇంద్రియ కర్మలన్నింటినీ, ప్రాణ కర్మలన్నింటినీ జ్ఞానంచే ప్రజ్వలింపబడిన ఆత్మసంయమ యోగాగ్నిలో హోమం చేస్తారు.
అట్లే, కొందరు ద్రవ్యయజ్ఞాలు, తపోయజ్ఞాలు, యోగయజ్ఞాలు చేసేవారు. మరికొందరు స్వాధ్యాయజ్ఞానయజ్ఞాలు చేసేవారు, మరియు కఠిన వ్రతాలు గల యతులు కూడా ఉన్నారు.
ప్రాణాపాన గతులను నిరోధించి, ప్రాణాయామమునందు నిమగ్నులైన కొందరు అపాన వాయువులో ప్రాణ వాయువును ఆహుతి చేయుదురు; మరికొందరు ప్రాణ వాయువులో అపాన వాయువును ఆహుతి చేయుదురు.
మరికొందరు నియమిత ఆహారము కలవారై, ప్రాణములను ప్రాణములయందే ఆహుతి చేయుదురు. వీరందరూ యజ్ఞమును తెలిసినవారు, యజ్ఞముచేత పాపములు నశించినవారు.
యజ్ఞశేషమైన అమృతమును భుజించువారు శాశ్వతమైన బ్రహ్మమును పొందుదురు. యజ్ఞము చేయనివానికి ఈ లోకము లేదు. కురుశ్రేష్ఠా! మరి ఇతర లోకములెట్లుండును?
ఈ విధముగా అనేక విధములైన యజ్ఞములు వేదముల ముఖమున విస్తరించియున్నవి. వాటన్నింటినీ కర్మము నుండి పుట్టినవిగా తెలుసుకొనుము. ఈ విధముగా తెలిసికొనినచో నీవు ముక్తుడవు అగుదువు.
పరంతపా! ద్రవ్యమయ యజ్ఞము కంటె జ్ఞానయజ్ఞము శ్రేష్ఠమైనది. పార్థా! సమస్త కర్మలు జ్ఞానమునందే పరిసమాప్తమగును.
ప్రణామముతో, ప్రశ్నించుటతో, సేవతో దానిని తెలుసుకొనుము. తత్త్వమును దర్శించిన జ్ఞానులు నీకు జ్ఞానమును ఉపదేశింతురు.
ఓ పాండవా! ఏ జ్ఞానమును తెలిసికొనిన పిదప నీవు మరల ఈ విధమైన మోహమును పొందవు, ఏ జ్ఞానముచేత సమస్త భూతములను నీ ఆత్మయందును, పిదప నాయందును చూచెదవో.
నీవు సమస్త పాపులకంటె మహాపాపివి అయినప్పటికీ, జ్ఞానమనెడి నావచేత సమస్త పాపములను దాటగలవు.
అర్జునా! ప్రజ్వలించిన అగ్ని కట్టెలను భస్మము చేయునట్లు, జ్ఞానాగ్ని సమస్త కర్మలను భస్మము చేయును.
ఈ లోకమున జ్ఞానమునకు సమానమైన పవిత్రమైనది ఏదియు లేదు. యోగముచేత సంసిద్ధుడైనవాడు కాలక్రమేణా దానిని తన ఆత్మయందే స్వయముగా పొందును.
శ్రద్ధావంతుడు, నిరంతరం ప్రయత్నించేవాడు, ఇంద్రియ నిగ్రహం కలవాడు జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు. జ్ఞానాన్ని పొందినవాడు త్వరలోనే పరమ శాంతిని పొందుతాడు.
అజ్ఞాని, శ్రద్ధ లేనివాడు, సందేహాలు కలవాడు నశిస్తాడు. సందేహాత్మునికి ఈ లోకంలో గానీ, పరలోకంలో గానీ సుఖం ఉండదు.
ఓ ధనంజయా (అర్జునా), యోగం ద్వారా కర్మలను త్యజించినవాడిని, జ్ఞానం ద్వారా సందేహాలు పూర్తిగా తొలగిపోయినవాడిని, ఆత్మజ్ఞానం కలవాడిని కర్మలు బంధించవు.
కాబట్టి, ఓ భారతవంశీయుడా, అజ్ఞానం నుండి పుట్టిన, హృదయంలో ఉన్న ఈ సందేహాన్ని జ్ఞానమనే ఖడ్గంతో ఛేదించి, యోగాన్ని ఆశ్రయించి, లేచి నిలబడు.