శ్లోకం 1

अर्जुन उवाच |

అర్జునుడు పలికెను: పురుషోత్తమా! ఆ బ్రహ్మము ఏది? అధ్యాత్మము ఏది? కర్మ ఏది? అధిభూతము అని దేనిని చెప్పుదురు? అధిదైవము అని దేనిని అందురు?

శ్లోకం 2

अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन |

మధుసూదనా! ఈ దేహమునందు అధియజ్ఞము ఎవరు, అది ఎలా ఉంటుంది? మరియు మరణకాలమున నిగ్రహించిన మనస్సు గలవారిచే నీవు ఎలా తెలియబడతావు?

శ్లోకం 3

श्रीभगवानुवाच |

శ్రీ భగవానుడు పలికెను: నాశనము లేనిది, పరమమైనది బ్రహ్మము. స్వభావము అధ్యాత్మము అనబడును. భూతముల ఉత్పత్తికి, వృద్ధికి కారణమైన త్యాగము (విసర్గము) కర్మ అని చెప్పబడును.

శ్లోకం 4

अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् |

క్షరమైన (నాశనమయ్యే) భావమే అధిభూతము. పురుషుడు అధిదైవతము. దేహధారులలో శ్రేష్ఠుడా! ఈ దేహమునందు అధియజ్ఞుడను నేనే.

శ్లోకం 5

अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् |

మరియు అంత్యకాలమున నన్నే స్మరించుచు దేహమును త్యజించి ఎవడు వెడలునో, వాడు నా భావమునే పొందును. ఇందులో సందేహము లేదు.

శ్లోకం 6

यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् |

ఓ కుంతీపుత్రా! ఎవడు అంత్యకాలమున ఏ ఏ భావమును స్మరించుచు దేహమును త్యజించునో, వాడు ఎల్లప్పుడూ ఆ భావముతోనే నిండి ఉండుటచే దానినే పొందును.

శ్లోకం 7

तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च |

కావున, అన్ని కాలములయందు నన్నే స్మరించుము మరియు యుద్ధము చేయుము. నాయందు మనస్సును, బుద్ధిని అర్పించినవాడవై, నిస్సందేహముగా నన్నే పొందుదువు.

శ్లోకం 8

अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना |

ఓ పార్థా! అభ్యాసయోగముతో కూడిన, ఇతరములపైకి వెళ్ళని చిత్తముతో నిరంతరము ధ్యానించుచు, దివ్యమైన పరమ పురుషుని పొందును.

శ్లోకం 9

कविं पुराणमनुशासितार-

ఎవడు సర్వజ్ఞుడైన, అనాదియైన, సర్వమునకు శాసకుడైన, అణువుకంటే సూక్ష్మమైన, సర్వమునకు ఆధారమైన, అచింత్యరూపుడైన, సూర్యునివలె ప్రకాశించుచున్న, అజ్ఞానాంధకారమునకు అతీతుడైన పరమ పురుషుని స్మరించునో (వాడు ఆయనను పొందును).

శ్లోకం 10

प्रयाणकाले मनसाऽचलेन

మరణకాలమున, చలించని మనస్సుతో, భక్తితో కూడి, యోగబలముచే భ్రూమధ్యమున ప్రాణమును చక్కగా నిలిపి, వాడు ఆ దివ్యమైన పరమ పురుషుని పొందును.

శ్లోకం 11

यदक्षरं वेदविदो वदन्ति

వేదవేత్తలు ఏ అక్షరమును పరమగమ్యముగా పలుకుదురో, రాగములను వీడిన యతులు దేనిని ప్రవేశింతురో, దేనిని కోరుచు బ్రహ్మచర్యం ఆచరింతురో, అట్టి ఆ పదమును నీకు సంగ్రహముగా చెప్పెదను.

శ్లోకం 12

सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च |

సకల ద్వారములను నిగ్రహించి, మనస్సును హృదయమునందు నిలిపి, తన ప్రాణమును శిరస్సునందు స్థాపించి, యోగధారణయందు స్థిరపడినవాడై;

శ్లోకం 13

ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन् |

ఓం అనే ఏకాక్షర బ్రహ్మమును ఉచ్చరిస్తూ, నన్ను స్మరిస్తూ, దేహమును త్యజించి ఏవాడు వెడలునో, వాడు పరమగతిని పొందును.

శ్లోకం 14

अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः |

ఓ పార్థా, ఏ యోగి అనన్యచిత్తముతో, నిరంతరము, నిత్యము నన్ను స్మరించునో, అట్టి నిత్యయుక్తుడైన యోగికి నేను సులభుడను.

శ్లోకం 15

मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् |

నన్ను పొందిన మహాత్ములు, పరమసిద్ధిని పొందినవారు, దుఃఖాలయము, అశాశ్వతము అయిన పునర్జన్మను పొందరు.

శ్లోకం 16

आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन |

ఓ అర్జునా, బ్రహ్మలోకముతో సహా అన్ని లోకములు పునరావృత్తమగునవి. కానీ, ఓ కుంతీపుత్రా, నన్ను పొందిన పిదప పునర్జన్మ ఉండదు.

శ్లోకం 17

सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद् ब्रह्मणो विदुः |

వేయి యుగములు అంతముగా గల బ్రహ్మ యొక్క పగలును, వేయి యుగములు అంతముగా గల రాత్రిని ఏ జనులు ఎరుగుదురో, వారే అహోరాత్రముల నెరిగినవారు.

శ్లోకం 18

अव्यक्ताद् व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे |

పగలు రాగానే అవ్యక్తము నుండి సకల వ్యక్తములు ఉత్పన్నమగును. రాత్రి రాగానే అవ్యక్తము అని పిలువబడే దానియందే అవి లీనమగును.

శ్లోకం 19

भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते |

ఓ పార్థా, ఈ భూతసమూహము మళ్ళీ మళ్ళీ పుట్టి, రాత్రి రాగానే అవశమై లీనమగును. పగలు రాగానే తిరిగి ఉత్పన్నమగును.

శ్లోకం 20

परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः |

అయితే, ఆ అవ్యక్తమునకు అతీతమైన, మరొక సనాతనమైన అవ్యక్త భావము కలదు. అది సమస్త భూతములు నశించినప్పుడు కూడా నశించదు.

శ్లోకం 21

अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम् |

అవ్యక్తమైనది, అక్షరమైనది అని చెప్పబడిన దానిని పరమ గతి అంటారు. దేనిని పొందితే తిరిగి రారో, అది నా పరమ ధామం.

శ్లోకం 22

पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया |

ఓ పృథాపుత్రా, ఏ పరమ పురుషుని యందు సమస్త భూతములు నివసించి ఉన్నవో, దేనిచే ఈ సమస్తము వ్యాపించి ఉన్నదో, అట్టి ఆ పరమ పురుషుడు అనన్య భక్తిచేతనే పొందబడును.

శ్లోకం 23

यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः |

ఓ భరతర్షభా, యోగులు ఏ కాలమున దేహమును వీడితే తిరిగి రారో, మరియు ఏ కాలమున దేహమును వీడితే తిరిగి వస్తారో, ఆ కాలమును గురించి ఇప్పుడు నేను నీకు తెలియజేస్తాను.

శ్లోకం 24

अग्निर्जोतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् |

అగ్ని, జ్యోతి, పగలు, శుక్లపక్షము, ఉత్తరాయణములోని ఆరు నెలలు – ఈ మార్గమున ప్రయాణించిన బ్రహ్మజ్ఞానులు బ్రహ్మమును పొందుతారు.

శ్లోకం 25

धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम् |

ధూమము, రాత్రి, అలాగే కృష్ణపక్షము, దక్షిణాయనములోని ఆరు నెలలు – ఈ మార్గమున ప్రయాణించిన యోగి చంద్రలోక కాంతిని పొంది తిరిగి వస్తాడు.

శ్లోకం 26

शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते |

జగత్తునకు సంబంధించిన ఈ శుక్ల, కృష్ణ గతులు రెండు శాశ్వతమైనవిగా భావించబడుతున్నాయి. ఒక మార్గము ద్వారా తిరిగి రాని స్థితిని పొందుతాడు; మరొక మార్గము ద్వారా తిరిగి వస్తాడు.

శ్లోకం 27

नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन |

ఓ పార్థా, ఈ రెండు మార్గములను తెలిసిన ఏ యోగియు మోహము చెందడు. కావున, ఓ అర్జునా, నీవు ఎల్లప్పుడూ యోగయుక్తుడవై ఉండుము.

శ్లోకం 28

वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव

వేదములలో, యజ్ఞములలో, తపస్సులలో, దానములలో ఏ పుణ్యఫలము చెప్పబడినదో, ఈ జ్ఞానమును పొందిన యోగి ఆ సమస్తమును అధిగమించి, ఆదియైన పరమ స్థానమును పొందుతాడు.