सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि | प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति
sadṛśaṃ ceṣṭate svasyāḥ prakṛterjñānavānapi . prakṛtiṃ yānti bhūtāni nigrahaḥ kiṃ kariṣyati
ജ്ഞാനിയായ മനുഷ്യൻ പോലും തൻ്റെ പ്രകൃതിക്കനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ജീവികൾ പ്രകൃതിയെ പിന്തുടരുന്നു. നിഗ്രഹം എന്തു ചെയ്യും?
Even a man of wisdom behaves according to his own nature. Being follow (their) nature. What can restraint do?
ഈ ശ്ലോകം വായിക്കുന്നവർക്ക് മനുഷ്യൻ്റെ വ്യക്തിപരമായ പ്രയത്നത്തിന് സ്ഥാനമില്ലെന്ന് തോന്നിയേക്കാം. എന്നാൽ അങ്ങനെയല്ല. രാഗദ്വേഷങ്ങളുടെ (ഇഷ്ടാനിഷ്ടങ്ങളുടെ) സ്വാധീനത്തിൽ നിന്ന് ഉയരുമ്പോൾ മനുഷ്യന് പ്രകൃതിയെ കീഴടക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് അടുത്ത ശ്ലോകം വ്യക്തമാക്കുന്നു. സത്യം തേടുന്ന ഒരു സാധകന് പ്രകൃതിയെ എളുപ്പത്തിൽ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയും.
He who reads this verse will come to the conclusion that there is no scope for mans personal exertion. It is not so. Read the following verse. It clearly indicates that man can coner Nature if he rises above the sway of RagaDvesha (love and hatred).The passionate and ignorant man only comes under the sway of his natural propensities? and his lower nature. He cannot have any restraint over the senses and the two currents of likes and dislikes. The seeker after Truth who is endowed with the four means? and who is constantly practising meditation can easily control Nature. (Cf.II.60V.14XVIII.59).