अर्जुन उवाच | एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते | ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः
arjuna uvāca . evaṃ satatayuktā ye bhaktāstvāṃ paryupāsate . ye cāpyakṣaramavyaktaṃ teṣāṃ ke yogavittamāḥ
ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ: ಹೀಗೆ ಸದಾ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾಗಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವ ಭಕ್ತರು, ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರವಾದ, ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವರು - ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯೋಗವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದವರು?
Arjuna said Those devotees who, being thus ever dedicated, meditate on You, and those again (who meditate) on the Immutable, the Unmanifested-of them, who are the best experiencers of yoga [(Here) yoga means samadhi, spiritual absorption.] ?
ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಭಕ್ತಿ ಯೋಗವು ಜ್ಞಾನ ಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನು ಭಗವಂತನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವ, ಅಭಿರುಚಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಐದು ಭಾವಗಳಲ್ಲಿ (ಮನೋಭಾವಗಳು) ಒಂದನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಐದು ಭಾವಗಳು: ಶಾಂತ ಭಾವ (ಶಾಂತ ಆರಾಧನೆಯ ಮನೋಭಾವ), ದಾಸ್ಯ ಭಾವ (ಯಜಮಾನನ ಕಡೆಗೆ ಸೇವಕನ ಮನೋಭಾವ), ಸಖ್ಯ ಭಾವ (ಸ್ನೇಹಿತನ ಮನೋಭಾವ), ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಭಾವ (ಮಗುವಿನ ಕಡೆಗೆ ಪೋಷಕರ ಮನೋಭಾವ) ಮತ್ತು ಮಾಧುರ್ಯ ಭಾವ (ಪ್ರಿಯಕರನ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಿಯತಮೆಯ ಮನೋಭಾವ). ಭಕ್ತನು ಈ ಭಾವಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನ ಕಡೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯದು (ಮಾಧುರ್ಯ ಭಾವ) ಭಕ್ತಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ. ಇದು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಲೀನವಾಗುವುದು. ಭಕ್ತನು ಭಗವಂತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅವನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ (ಸ್ಮರಣ). ಅವನು ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾನೆ (ಕೀರ್ತನ). ಅವನು ಅವನ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅವನ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ (ಜಪ). ಅವನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅವನ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು (ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಗಳು) ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ, ಅಸಡ್ಡೆ ಇಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಬೇಷರತ್ ಆತ್ಮಸಮರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಭಕ್ತನು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅವನು ರೂಪದ ಆಂತರಿಕ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಬ್ರಹ್ಮನ್ನ ಪರಮ ಪೂಜೆಗೆ (ಪರಾ ಪೂಜಾ) ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
The twelfth discourse goes to prove that Bhakti Yoga or the Yoga of devotion is much easier than Jnana Yoga or the Yoga of knowledge. In Bhakti Yoga the devotee establishes a near and dear relationship with the Lord. He cultivates slowly and one of the five Bhavas (attitudes) according to his temperament? taste and capacity. The five attitudes are the Santa Bhava (the attitutde of peaceful adoration) Dasya Bhava (the attitude of servant towards the master) Sakhya Bhava (the attitude of a friend) Vatsalya Bhava (the attitude of a parent to the child) and Madhurya Bhava (the attitutde of the lover towards the beloved). The devotee adopts these attitudes towards the Lord. The last (Madhurya Bhava) is the culmination of devotion. It is merging or absorption in the Lord.The devotee adores the Lord. He constantly remembers Him (Smarana). He sings His Name (Kirtana). He speaks of His glories. He repeats His Name. He chants His Mantra (Japa). He prays and prostrates himself. He hears His Lilas (divine plays). He does total? ungrudging and unconditional selfsurrender? obtains His grace? hols communion wih? and eventually gets absorbed in Him.The devotee begins by worshipping the idols or the symbols of God. Then he performs internal worship of the Form. Ultimately he is led to the supreme worship of the allpervading Brahman (Para Puja).Thus As declared in the last verse of the previous chapter.Avyaktam The unmanifested? i.e.? incomprehensible to the senses? transcending all limiting adjuncts. The unmanifested Brahman is beyond all limitations. That which is visible to the senses is called Vyakta or manifest.The hearts of the devotees are wholly fixed on Thee. They worship Thee with all their heart and soul.There are others who worship the unmanifested Brahman which is beyond time? space and causation? which is attributeless? which is eternal and indefinable? which is beyond the reach of speech and mind. These are the wise sages.Of these two? the devotees and the men of knowledge -- who are the better knowers of Yoga (Cf.XI.55)