ज्ञानविज्ञानयोग

ಶ್ರೀ ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ಪಾರ್ಥ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಸಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾ, ನನ್ನನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಅರಿಯುವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು.

श्रीभगवानुवाच |

ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಹಿತವಾದ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದದ್ದು ಬೇರೇನೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः |

ಸಾವಿರಾರು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸಿದ್ಧರಾದವರಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ನನ್ನನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.

मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये |

ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ – ಹೀಗೆ ಇದು ನನ್ನ ಎಂಟು ವಿಧದ ಭಿನ್ನ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.

भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च |

ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಇದು ಅಪರ (ಕನಿಷ್ಠ) ಪ್ರಕೃತಿ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ನನ್ನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ತಿಳಿ, ಅದು ಜೀವಭೂತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ.

अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् |

ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕೃತಿಗಳೇ ಎಲ್ಲಾ ಭೂತಗಳ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿ. ನಾನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯವೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ.

एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय |

ಓ ಧನಂಜಯ, ನನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವಸ್ತು ಇಲ್ಲ. ಈ ಸಮಸ್ತವೂ ದಾರದಲ್ಲಿ ಮುತ್ತುಗಳ ಸಮೂಹದಂತೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪೋಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय |

ಓ ಕೌಂತೇಯ, ನಾನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ರಸವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೆಯಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಣವವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದವಾಗಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಪೌರುಷವಾಗಿದ್ದೇನೆ.

रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः |

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯ ಗಂಧವೂ ನಾನೇ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ಸೂ ನಾನೇ; ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನವೂ ನಾನೇ ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸೂ ನಾನೇ.

पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ |

ಓ ಪಾರ್ಥ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಸನಾತನ ಬೀಜವು ನಾನೇ ಎಂದು ತಿಳಿ. ನಾನು ಬುದ್ಧಿವಂತರ ಬುದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ತೇಜಸ್ವಿಗಳ ತೇಜಸ್ಸು ನಾನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् |

ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಬಲಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಾಮ ಮತ್ತು ರಾಗದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಬಲವಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲದ ಕಾಮ (ಇಚ್ಛೆ) ನಾನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

बलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम् |

ಯಾವ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಭಾವಗಳಿವೆಯೋ, ಯಾವ ರಾಜಸ ಮತ್ತು ತಾಮಸ ಭಾವಗಳಿವೆಯೋ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಆದರೆ ನಾನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಅವು ನನ್ನಲ್ಲಿವೆ!

ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये |

ಈ ಮೂರು ಗುಣಮಯ ಭಾವಗಳಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು, ಇವುಗಳಿಗಿಂತ ಅತೀತನಾದ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् |

ನನ್ನ ಈ ದೈವೀ ಗುಣಮಯ ಮಾಯೆಯು ದಾಟಲು ಕಷ್ಟಕರವಾದುದರಿಂದ, ನನ್ನನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸುವವರು ಮಾತ್ರ ಈ ಮಾಯೆಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ.

दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया |

ಮಾಯೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ, ಆಸುರೀ ಭಾವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ, ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳಾದ ಮೂಢರು ಮತ್ತು ನರಾಧಮರು ನನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः |

ಓ ಅರ್ಜುನ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಪುಣ್ಯವಂತ ಜನರು ನನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತಾರೆ: ಆರ್ತರು (ದುಃಖಿತರು), ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳು (ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಸುವವರು), ಅರ್ಥಾರ್ಥಿಗಳು (ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಯಸುವವರು) ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿಗಳು.

चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन |

ಅವರಲ್ಲಿ, ನಿತ್ಯಯುಕ್ತನಾದ ಮತ್ತು ಏಕಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಜ್ಞಾನಿಯು ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಏಕೆಂದರೆ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನು, ಮತ್ತು ಅವನು ಸಹ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನು.

तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते |

ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಉದಾರರೇ, ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿಯು ನನ್ನ ಆತ್ಮವೇ ಎಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಏಕೆಂದರೆ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತನಾದ ಅವನು ಅನುತ್ತಮ ಗತಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾನೆ.

उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् |

ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ವಾಸುದೇವನೇ ಸರ್ವಸ್ವ ಎಂದು ಅರಿತ ಜ್ಞಾನಿಯು ನನ್ನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಹ ಮಹಾತ್ಮನು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭನು.

बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते |

ವಿವಿಧ ಕಾಮಗಳಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಜನರು, ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಆಯಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ.

कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः |

ಯಾವ ಯಾವ ಭಕ್ತನು ಯಾವ ಯಾವ ದೇವತಾ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವನೋ, ಆ ಆ ಭಕ್ತನ ಆ ಅಚಲವಾದ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ನಾನೇ ದೃಢಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ.

यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति |

ಆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ, ಆ ಭಕ್ತನು ಆ ದೇವತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ಫಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಫಲಗಳನ್ನು ನಾನೇ ನಿಯಮಿಸಿರುತ್ತೇನೆ.

स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते |

ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರ ಆ ಫಲವು ನಾಶವಾಗುವಂತಹದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನ ಭಕ್ತರು ನನ್ನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् |

ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದವರು, ಅವ್ಯಕ್ತನಾದ ನನ್ನನ್ನು ವ್ಯಕ್ತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದವನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನ ಅವ್ಯಯವಾದ, ಅನುಪಮವಾದ ಪರಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಹೀಗೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.

अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः |

ಯೋಗಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾದ ನಾನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಮೋಹಗೊಂಡ ಲೋಕವು ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः |

ಅರ್ಜುನ, ನಾನು ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ, ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲೆನು; ಆದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಯಾರೂ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन |

ಭಾರತ, ಇಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಮೋಹದಿಂದ, ಪರಂತಪ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ.

इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत |

ಆದರೆ, ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವರ, ಪಾಪವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿರುವವರ, ಆ ಜನರು ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಮೋಹದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ದೃಢವ್ರತರಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् |

ಯಾರು ಜರಾಮರಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಾತ್ಮವನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.

जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये |

ಯಾರು ನನ್ನನ್ನು ಅಧಿಭೂತ, ಅಧಿದೈವ ಮತ್ತು ಅಧಿಯಜ್ಞ ಸಹಿತನಾಗಿ ಅರಿಯುತ್ತಾರೋ, ಆ ಯುಕ್ತಚಿತ್ತರು ಮರಣಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.

साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः |