यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् | यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः
yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam . yatanto.apyakṛtātmāno nainaṃ paśyantyacetasaḥ
ಯತ್ನಿಸುವ ಯೋಗಿಗಳು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಅಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನವರು ಮತ್ತು ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದವರು ಇದನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
And the yogis who are diligent see this one as existing in themselves. The non-discriminating ones who lack self-control do not see this one-though (they be) diligent.
ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ, ಅಚಲ ನಿರ್ಧಾರ, ನಂಬಿಕೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶ್ರಮಿಸುವ ಯೋಗಿಗಳು ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. 'ನಾನು ಇದು' ಎಂದು ಅವರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪೂರ್ಣ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಇದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸರಿಯಾದ ಶಿಸ್ತು ಇಲ್ಲದವರು, ತಪಸ್ಸು, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ದಾನದಿಂದ ಶುದ್ಧರಾಗದವರು, ತಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತಾರದವರು, ನಿಯಮಿತ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡದವರು, ತಮ್ಮ ದುಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದವರು, ಕಾಮ, ಅಹಂಕಾರ, ಸ್ವಾರ್ಥ, ಕೋಪ, ದುರಾಶೆ ಮತ್ತು ಕಪಟವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡದವರು, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯದ ನಡುವೆ ನಿಜವಾದ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳದವರು, ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಎಷ್ಟೇ ಶ್ರಮಿಸಿದರೂ ಅವನನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಅಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಧಕನು ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಅವನು ಆತ್ಮದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ, ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಅವನು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
The description of the evolution of the individual soul is now complete.The Yogins who strive with an iron determination? fiery resolve? faith? earnestness and wellbalanced mind? see Him established in their hearts. They behold Him dwelling in their own mind or intellect. They recognise Him -- This I am. But those who are of full intellect and without proper discipline of the mind and the senses? who have not been purified by austerity? selfless service and charity? who have not subdued their senses? who have not practised regular meditation? who have not given up their evil ways? who have not eradicated lust? pride? egoism? anger? greed and hypocrisy? who have not developed true discrimination between the Real and the unreal? however hard they may struggle to know Him by means of the study of the sacred scriptures? do not behold Him. They are not able to attain Selfrealisation. Mere study of scriptues alone cannot help one who has an impure mind to attain Selfrealisation. The aspirant should have a calm and pure mind. He should practise constant? protracted and profound meditation on the Self. Only then will he realise? recognise and behold the Self abiding in his own heart.That Goal (the Supreme Being) which the fire? stars? lightning? sun and moon do not illumine? having reached which the aspirants do not return to this Samsara or the world of birth and death? of which the individual souls are only imaginary parts appearing so on account of the limiting adjunct (ignorance)? just as the ether in the pot appears to be limited though it is one with the,universal ether -- is the essence of all worldly experiences.Just as the ether in the pot becomes identical with the universal ether when the limiting adjunct (pot) is broken? so also the individual soul becomes identical with the Supreme Being when the limiting adjunct (ignorance) is destroyed through the knowledge of the Self or Selfrealisation born of meditation on the right significance of the great sentences of the Upanishads? viz.? TatTvamAsi (That thou art) or AhamBrahmaAsmi (I am the Supreme Being). Then he realises that Brahman is the essence of all and tht He is the basis of all experiences.In order to make Arjuna understand this? the Lord gives a brief summary of His manifestations in the following four verses. A description is given here of the allpervasiveness of the Self.