पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुणान् | कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु
puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijānguṇān . kāraṇaṃ guṇasaṅgo.asya sadasadyonijanmasu
ஆன்மா (புருஷன்) பிரகிருதியில் நிலைபெற்றிருப்பதால், பிரகிருதியால் உண்டான குணங்களை அனுபவிக்கிறது. குணங்களுடனான அதன் தொடர்புதான் நல்ல மற்றும் தீய யோனிகளில் பிறப்பதற்குக் காரணமாகும்.
Since the soul is seated in Nature, therefore it experiences the alities born of Nature. Contact with the alities is the cause of its births in good and evil wombs.
ஆன்மா (ஜீவாத்மா) பிரகிருதியில் (இயற்கையில்) நிலைபெற்று, உடலையும் புலன்களையும் இயற்கையின் மாற்றங்களாகக் கருதி, அவற்றோடு தன்னை அடையாளப்படுத்திக் கொள்கிறது. இதனால் இயற்கையின் குணங்களின் வழியாக இன்பம், துன்பம், மயக்கம் ஆகியவற்றை அனுபவிக்கிறது. 'நான் மகிழ்ச்சியாக இருக்கிறேன்', 'நான் துயரப்படுகிறேன்', 'நான் மயங்கியுள்ளேன்', 'நான் ஞானி' என்று எண்ணுகிறது. இவ்வாறு குணங்களுடன் தன்னை அடையாளப்படுத்திக் கொள்ளும்போது, அது தனித்தன்மையைப் பெற்று, தூய மற்றும் தூய்மையற்ற யோனிகளில் (பிறவிகளில்) பிறக்கிறது. புலன் இன்பங்களை உடல், மனம், புலன்களுடன் இணைந்து அனுபவிப்பதால், ஜீவாத்மா அனுபவிப்பவனாகிறது. பிரம்மன் மௌன சாட்சியாகவும், அனுபவிக்காதவனாகவும் இருக்கிறான். இன்பம், துன்பம், மயக்கம் ஆகிய குணங்களில் ஆன்மாவின் பற்றுதலே அதன் பிறவிகளுக்கு முக்கிய காரணமாகும். நல்ல யோனிகள் (சத் யோனி) தேவர்கள் போன்றோரின் பிறவிகள்; தீய யோனிகள் (அசத் யோனி) தாழ்ந்த விலங்குகளின் பிறவிகள். மனிதப் பிறப்பு கலவையான கர்மங்களால் ஓரளவு நல்லதும் ஓரளவு தீயதும் ஆகும். அவித்யையும் (அறியாமை) காமமும் (ஆசை) சம்சாரத்திற்குக் காரணங்கள். ஞானமும் வைராக்கியமும் அறியாமையையும் ஆசையையும் அழிக்கும்.
The soul residing in Nature and identifying itself with the body and the senses which are modifications of Nature acts through the alities of Nature and experiences pleasure and pain and delusion. It thinks? I am happy? I am miserable? I am deluded? I am wise. When it thus identifies itself with the alities? it assumes individuality and takes birth in pure and impure wombs.The soul (Jivatma) enjoys the sensual objects in conjunction with the body? mind and the senses and thus becomes the enjoyer. Brahman is the silent witness and nonenjoyer. The souls attachment to the alities of pleasure? pain and delusion is the chief cause of its birth. If you add the word Samsara to the second half of the verse? it will mean Attachment to the alities is the cause of Samsara through births in good and evil wombs.Good wombs (Sat Yoni) are those of the gods and the like evil wombs (Asat Yoni) are those of lower animals. The human womb is partly good and partly evil on account of mixed Karmas.Purushah prakritisthah Purusha (the soul) seated in Prakriti (Nature). This is Avidya (ignorance). Attachment to the alities of Nature is Kama (desire). Avidya and Kama are the cause of Samsara.Jnana (wisdom) and Vairagya (dispassion) will destroy ignorance and desire. (Cf.XIV.5XV.7)