अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः | प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्
ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ . prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham
ഞാൻ വൈശ്വാനരനായിത്തീർന്ന് പ്രാണികളുടെ ശരീരത്തിൽ വസിച്ചുകൊണ്ട്, പ്രാണൻ, അപാനൻ എന്നിവയോടുകൂടി നാലുവിധത്തിലുള്ള അന്നത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
Taking the form of Vaisvanara and residing in the bodies of creatures, I, in association with Prana and Apana, digest the four kinds of food.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, എല്ലാ ജീവികളിലും ദഹന അഗ്നിയായി ഭഗവാൻ്റെ സർവവ്യാപിത്വം വിവരിക്കുന്നു. 'വൈശ്വാനരൻ' എന്നാൽ ആമാശയത്തിൽ വസിക്കുന്ന അഗ്നി. ഈ അഗ്നിയെ അകത്തേക്കും പുറത്തേക്കുമുള്ള ശ്വാസം നിരന്തരം ആളിക്കത്തിക്കുകയും വലിയ അളവിലുള്ള ഭക്ഷണം ദഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആമാശയത്തിലെ അത്ഭുതകരമായ ലബോറട്ടറിക്കുള്ളിൽ, ഈ ദഹന അഗ്നിയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ഞാൻ ഭക്ഷണത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു. നാലുതരം ഭക്ഷണം: (1) ചവച്ചരച്ച് കഴിക്കേണ്ട ഭക്ഷണം (ഭക്ഷ്യം). (2) വലിച്ചുകുടിക്കേണ്ടത് (ഭോജ്യം). (3) നക്കി കഴിക്കേണ്ടത് (ലേഹ്യം). (4) വിഴുങ്ങേണ്ടത് (ചോഷ്യo). 'മനുഷ്യൻ്റെ ഉള്ളിലുള്ളതും അന്നത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുമായ ഈ അഗ്നി വൈശ്വാനരനാണ്.' (ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷത്ത് 5.9.1). വൈശ്വാനര അഗ്നിയാണ് ഭക്ഷിക്കുന്നതെന്നും, അഗ്നി ഭക്ഷിക്കുന്ന ഭക്ഷണം സോമമാണെന്നും, ഇവ രണ്ടും ചേർന്ന് അഗ്നിസോമമാണെന്നും ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ഭക്ഷണത്തിലെ മാലിന്യങ്ങളാൽ മലിനനാകുന്നില്ല. ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, ഭക്ഷിക്കുന്നവനും ഭക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവനുമായി ലോകം മുഴുവൻ അഗ്നിസോമങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമാണെന്ന് ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ദുഷിച്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന ദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തനാകുന്നു. ഈ ശ്ലോകം ദിവസവും ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഉരുവിടുക. ഭക്ഷണത്തിലെ എല്ലാ മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്നും നിങ്ങൾ മുക്തരാകും.
The immanence of the Lord as the gastric fire in all living beings is described in this verse.Vaisvanara The fire that abides in the stomach. This fire is fanned by the bellows of the incoming and the outgoing breaths continuously and large antities of food are digested. Inside the wonderful laboratory of the stomach I digest the food by taking the form of this gastric fire.Four kinds of food (1) Food which has to be eaten by mastication (Bhakshyam). (2) That which has to be sucked in (Bhojyam). (3) That which has to be licked (Lehyam). (4) That which has to be devoured or swallowed (Choshyam). Another classification is as follows (1) Rice is PrithiviAnnam (solid food) for human beings. (2) Water is Apyannam (watery food) for birds like the Chataka. (3) Fire is Tejasannam (hot food) for certain creatures. (4) Air is Vayvannam (air as food) for serpents.अयमग्निर्वैश्वानरो योऽयमन्तः पुरुषः येनेदमन्नं पच्यते।।This fire which is within man and by which the food is digested is Vaisvanara. (Brihadaranyaka Upanishad 5.9.1)He who thinks or meditates and feels that the Vaisvanara fire is the eater? that the food eaten by the fire is the Soma (moon) and that the two together form AgniSoma is not contaminated by the impurities in the food. He who meditates before he takes his food that the whole world which is in the form of eater and eaten is made up of Agni and Soma? is not tainted by the evil arising from eating bad food.Repeat this verse daily before you take your food. You will be free from all taints of impurity in food.