उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् | विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः
utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam . vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ
ശരീരം വിട്ടുപോകുമ്പോഴോ, അതിൽ വസിക്കുമ്പോഴോ, വിഷയങ്ങളെ അനുഭവിക്കുമ്പോഴോ, ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയിരിക്കുമ്പോഴോ പോലും, ഈ ആത്മാവിനെ മൂഢന്മാർ കാണുന്നില്ല. എന്നാൽ ജ്ഞാനചക്ഷുസ്സുള്ളവർ കാണുന്നു.
Persons who are diversely deluded do not see it even when it is leaving or residing (in this body), or experiencing, or in association with the alities. Those with the eye of knowledge see.
ആത്മാവ് ഏറ്റവും അടുത്തായിട്ടും, എളുപ്പത്തിൽ അവരുടെ ബോധമണ്ഡലത്തിൽ വന്നിട്ടും, അജ്ഞരും മൂഢരുമായ ആളുകൾക്ക് അതിനെ കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല. കാരണം, അവർ പ്രകൃതിയുടെ ഗുണങ്ങളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുകയും, അവരുടെ മനസ്സുകൾ നിരന്തരം ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിലേക്ക് ഓടുകയും, വിഷയവാസനകളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവർ ആത്മാവിനെ ശരീരവുമായി താദാത്മ്യം പ്രാപിക്കുകയും, അവരുടെ കാഴ്ച ബാഹ്യരൂപങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ, ഉൾക്കാഴ്ചയാകുന്ന ജ്ഞാനചക്ഷുസ്സുള്ളവർ ആ ആത്മാവിനെ കാണുന്നു. ആത്മാവ് ശരീരത്തിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അവർ തിരിച്ചറിയുന്നു, കാന്തത്തിൻ്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇരുമ്പ് ചലിക്കുന്നതുപോലെ, ആത്മാവിൻ്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ടാണ് ശരീരം ചലിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതെന്ന് അവർ മനസ്സിലാക്കുന്നു.
Though the Self is nearest and comes most easily within their field of vision or consciousness? the ignorant and the deluded are not able to behold Him? because they are swayed by the alities of Nature their minds constantly run towards the sensual objects and are saturated with passion they identify the Self with the body their vision is engrossed in external forms. But those who are endowed with the inner eye of intuition do behold Him.Yama said to Nachiketas The selfexistent Brahma created the senses with outgoing tendencies therefore man beholds the external universe and not the internal Self. He aded But some wise men with their senses turned away from the objects? desirous of immortality? turn their gaze inwards and behold the Self within (seated in their heart). (Katha Upanishad IV.1)Those who possess the inner eye of knowledge behold that the Self is entirely distinct from the body. They realise the Selfs separate existence from the body and know that the body moves and acts on account of Its presence therein? just as the iron moves and acts in the presence of the magnet.