यावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् | क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्धि भरतर्षभ
yāvatsañjāyate kiñcitsattvaṃ sthāvarajaṅgamam . kṣetrakṣetrajñasaṃyogāttadviddhi bharatarṣabha
ഭരതർഷഭാ, ചലിക്കുന്നതോ ചലിക്കാത്തതോ ആയ ഏതൊരു വസ്തുവും ഉണ്ടാകുന്നുവോ, അതെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെയും ക്ഷേത്രജ്ഞൻ്റെയും സംയോഗത്തിൽ നിന്നാണെന്ന് നീ അറിയുക.
O scion of the Bharata dynasty, whatever object, moving or non-moving, comes into being, know that to be from the association of the field and the Knower of the field!
അർജ്ജുനാ, ചലിക്കുന്നതോ ചലിക്കാത്തതോ ആയ ഏതൊരു വസ്തുവും ജനിക്കുന്നുവോ, അതെല്ലാം ശരീരവും ആത്മാവും തമ്മിലുള്ള സംയോഗം മൂലമാണെന്ന് നീ അറിയുക. ക്ഷേത്രജ്ഞൻ ഭാഗങ്ങളില്ലാത്ത ആകാശത്തെപ്പോലെയാണ്. അതിനാൽ, ക്ഷേത്രവും ക്ഷേത്രജ്ഞനും തമ്മിൽ ഡ്രമ്മും കോലും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പോലെയോ കയറും പാത്രവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പോലെയോ ഭാഗങ്ങളുടെ സമ്പർക്കത്തിലൂടെയുള്ള സംയോഗം സാധ്യമല്ല. തലയും കഴുത്തും തമ്മിലോ കൈയും തോളും തമ്മിലോ ഉള്ളതുപോലെ വേർപെടുത്താനാവാത്ത ബന്ധവും അവർക്കിടയിൽ സാധ്യമല്ല, കാരണം ക്ഷേത്രവും അതിൻ്റെ ക്ഷേത്രജ്ഞനും പരസ്പരം കാരണവും കാര്യവും എന്ന നിലയിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിട്ടില്ല. അപ്പോൾ, ക്ഷേത്രവും അതിൻ്റെ ക്ഷേത്രജ്ഞനും തമ്മിലുള്ള സംയോഗം എങ്ങനെയുള്ളതാണ്? അത് പരസ്പരം ആരോപിക്കപ്പെടുന്നതോ മായാപരമായതോ ആയ ഒന്നാണ്. യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവേകമില്ലായ്മ കാരണം, കയറിനെ പാമ്പായും ചിപ്പിയെ വെള്ളിയായും തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതുപോലെ, ഒന്നിനെ മറ്റൊന്നുമായും അവയുടെ ഗുണങ്ങളെയും തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതിലാണ് ഇത് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്.
O Arjuna? remember that whatever is born? unmoving or moving? know thou that to be done to the union between the body and the Self.The knower of the field is like the ether without parts. Therefore? there cannot be a union of the field and the knower of the field through contact of each others parts like the contact of the drum and the stick or a rope and a vessel. There cannot be the inseparable connection between them like the connection that exists between the head and the neck? or the arm and the shoulder? because the field and its knower are not related to each other as cause and effect.Then? what sort of union is there between the field and its knower It is of the nature of mutual superimposition or illusion. This consists in confounding the one with the other as well as their attributes? like the union of a rope with a snake? and motherofpearl with silver? on account of lack of discrimination of their real nature. The attributes of the Self are transferred to the body and vice versa. The insentient body is mistaken for the sentient Self. The activities of the body or Nature are transferred to the silent? actionless Self. This sort of illusion or superimposition will disappear when one attains knowledge of the Self? when he is able to separate the field from the knower like the reed from the Munja grass? when he realises that Brahman which is free from all limiting adjuncts is his own immortal Self? and that the field is a mere appearance like the snake in the rope? silver in motherofpearl? an imaginary city in the sky? and is like an object seen in a dream or like the horses? places and forests projected by ajuggler. A sage who has the knowledge of the Self is not born again.