उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् | विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः
utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam . vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ
ఆత్మ ఈ శరీరమును విడిచి వెళ్ళునప్పుడు గానీ, ఇందు నివసించునప్పుడు గానీ, గుణములతో కూడి అనుభవించునప్పుడు గానీ, మోహితులైనవారు దానిని చూడలేరు. జ్ఞాననేత్రులు మాత్రమే దానిని చూచెదరు.
Persons who are diversely deluded do not see it even when it is leaving or residing (in this body), or experiencing, or in association with the alities. Those with the eye of knowledge see.
ఆత్మ అత్యంత సమీపమున ఉన్నప్పటికీ, అజ్ఞానులు మరియు మోహితులు దానిని చూడలేరు. ఎందుకనగా వారు ప్రకృతి గుణములచే ప్రభావితులై, వారి మనస్సులు నిరంతరము ఇంద్రియ విషయముల వైపు పరుగిడుతూ, కోరికలతో నిండియుంటాయి. వారు ఆత్మను శరీరముతో తాదాత్మ్యము చెంది, వారి దృష్టి బాహ్య రూపములలో నిమగ్నమై ఉంటుంది. కానీ అంతర్దృష్టి అనే జ్ఞాననేత్రము కలవారు ఆత్మను దర్శించగలరు. కఠోపనిషత్తులో యముడు నచికేతునికి చెప్పినట్లు, స్వయంభువైన బ్రహ్మ ఇంద్రియములను బాహ్య విషయముల వైపు ప్రవహించునట్లు సృష్టించెను, అందువలన మానవుడు బాహ్య ప్రపంచమును చూచును గానీ అంతరాత్మను చూడడు. కానీ కొంతమంది జ్ఞానులు, అమరత్వమును కోరి, తమ ఇంద్రియములను విషయముల నుండి మరల్చి, అంతర్ముఖులై తమ హృదయమునందున్న ఆత్మను దర్శించెదరు. జ్ఞాననేత్రములు కలవారు ఆత్మ శరీరము నుండి పూర్తిగా భిన్నమైనదని గ్రహిస్తారు. వారు ఆత్మ యొక్క ప్రత్యేక ఉనికిని గుర్తించి, అయస్కాంతము సమక్షములో ఇనుము కదులునట్లు, శరీరము ఆత్మ ఉనికి వలన కదులుతుందని, పనిచేస్తుందని తెలుసుకుంటారు.
Though the Self is nearest and comes most easily within their field of vision or consciousness? the ignorant and the deluded are not able to behold Him? because they are swayed by the alities of Nature their minds constantly run towards the sensual objects and are saturated with passion they identify the Self with the body their vision is engrossed in external forms. But those who are endowed with the inner eye of intuition do behold Him.Yama said to Nachiketas The selfexistent Brahma created the senses with outgoing tendencies therefore man beholds the external universe and not the internal Self. He aded But some wise men with their senses turned away from the objects? desirous of immortality? turn their gaze inwards and behold the Self within (seated in their heart). (Katha Upanishad IV.1)Those who possess the inner eye of knowledge behold that the Self is entirely distinct from the body. They realise the Selfs separate existence from the body and know that the body moves and acts on account of Its presence therein? just as the iron moves and acts in the presence of the magnet.