ഭഗവദ്ഗീത 13.25

വ്യക്തിയുടെ സ്വഭാവത്തിനും കഴിവിനും അനുസരിച്ച് ആത്മജ്ഞാനത്തിലെത്താൻ പല വഴികളുണ്ട്. മഹർഷി പതഞ്ജലി പഠിപ്പിച്ച ധ്യാനയോഗമാണ് ആദ്യത്തെ മാർഗ്ഗം. രാജയോഗികൾ ശുദ്ധീകരിച്ച മനസ്സുകൊണ്ട് ബുദ്ധിയിൽ പരമാത്മാവിനെ ദർശിക്കുന്നു. ധ്യാനം എന്നത് ആത്മാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയുടെ തുടർച്ചയായ ഒഴുക്കാണ്. സാംഖ്യയോഗം എന്നത് ജ്ഞാനയോഗമാണ്. ഈ മാർഗ്ഗത്തിൽ സാധകൻ വിചാരം (വിശകലനം, ചിന്ത) ചെയ്ത് പ്രകൃതിയുടെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളിൽ നിന്നും മൂന്ന് ശരീരങ്ങളിൽ നിന്നും അഞ്ച് കോശങ്ങളിൽ നിന്നും സ്വയം വേർതിരിച്ച് സാക്ഷിയായ ആത്മാവുമായി താദാത്മ്യം പ്രാപിക്കുന്നു. കർമ്മയോഗി തൻ്റെ കർമ്മങ്ങളെയും അവയുടെ ഫലങ്ങളെയും ഈശ്വരന് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഇത് മനസ്സിൻ്റെ ശുദ്ധീകരണത്തിന് കാരണമാവുകയും ആത്മജ്ഞാനത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

There are severla paths to reach the knowledge of the Self according to the nature or temperament and capacity of the individual. The first path is the Yoga of meditation taught by Maharshi Patanjali. The Raja Yogins behold the Supreme Self in the self (Buddhi) by the self (purified mind). Meditation is a continous and unbroken flow of thought of the Self like the flow of oil from one vessel to another. Through concentration hearing and the other senses are withdrawn into the mind. The senses are not allowed to run towards their respective sensual objects. They are kept under proper check and control through the process of abstraction. Then the mind itself is made to abide in the Self through constant meditation on the Self. The mind is refined or purified by meditation. The mind that is rendered pure will naturally move towards the Self. It is not attracted by nor is it attached to the sensual objects.Sankhya Yoga is Jnana Yoga. The aspirant does Vichara (analysis? reflection) and separates himself from the three alities of Nature? the three bodies and the five sheaths and identifies himself with the witness (Self). He thinks and feels? I am distinct from the three alities. I am the silent witness. I am unattached. I am nondoer. I am nonenjoyer. I am immortal? eternal? selfexistent? selfluminous? indivisible? unborn and unchanging.The Karma Yogi surrenders his actions and their fruits to the Lord. He has Isvarapana Buddhi (intelligence that offers everything to God). This produces purity of mind which gives rise to knowledge of the Self. Karma Yoga brings about concentration of the mind through the purification of the mind. It leads to Yoga through the purification of the mind and so it is spoken of as Yoga itself.Those who practise Sankhya Yoga are the highest class of spiritual aspirants. Those who practise the Yoga of meditation are aspirants of the middling class. Those who practise Karma Yoga are the lowest class of spiritual aspirants. The aspirants of the middling and lowest class soon become aspirants of the highest class through rigorous Sadhana or spiritual practices. (Cf.V.5VI.46)