पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुणान् | कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु
puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijānguṇān . kāraṇaṃ guṇasaṅgo.asya sadasadyonijanmasu
പുരുഷൻ പ്രകൃതിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുകൊണ്ട് പ്രകൃതിയിൽനിന്നുണ്ടായ ഗുണങ്ങളെ അനുഭവിക്കുന്നു. ഗുണങ്ങളോടുള്ള ഈ സംഗം സദ്-അസദ് യോനികളിൽ ജനിക്കുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു.
Since the soul is seated in Nature, therefore it experiences the alities born of Nature. Contact with the alities is the cause of its births in good and evil wombs.
പ്രകൃതിയിൽ വസിക്കുകയും ശരീരത്തോടും ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടും താദാത്മ്യം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആത്മാവ് പ്രകൃതിയുടെ ഗുണങ്ങളിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുകയും സുഖദുഃഖങ്ങളും മോഹങ്ങളും അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 'ഞാൻ സന്തോഷവാനാണ്', 'ഞാൻ ദുഃഖിതനാണ്', 'ഞാൻ മോഹിതനാണ്', 'ഞാൻ ജ്ഞാനിയാണ്' എന്നിങ്ങനെ അത് ചിന്തിക്കുന്നു. ഗുണങ്ങളുമായി താദാത്മ്യം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ, അത് വ്യക്തിത്വം കൈക്കൊള്ളുകയും ശുദ്ധവും അശുദ്ധവുമായ യോനികളിൽ ജനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജീവാത്മാവ് ശരീരം, മനസ്സ്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ചേർന്ന് വിഷയങ്ങളെ അനുഭവിക്കുകയും അങ്ങനെ ഭോക്താവായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു. ബ്രഹ്മം നിശ്ശബ്ദ സാക്ഷിയും ഭോക്താവല്ലാത്തവനുമാണ്. സുഖം, ദുഃഖം, മോഹം എന്നീ ഗുണങ്ങളോടുള്ള ആത്മാവിൻ്റെ ആസക്തിയാണ് അതിൻ്റെ ജനനത്തിൻ്റെ പ്രധാന കാരണം.
The soul residing in Nature and identifying itself with the body and the senses which are modifications of Nature acts through the alities of Nature and experiences pleasure and pain and delusion. It thinks? I am happy? I am miserable? I am deluded? I am wise. When it thus identifies itself with the alities? it assumes individuality and takes birth in pure and impure wombs.The soul (Jivatma) enjoys the sensual objects in conjunction with the body? mind and the senses and thus becomes the enjoyer. Brahman is the silent witness and nonenjoyer. The souls attachment to the alities of pleasure? pain and delusion is the chief cause of its birth. If you add the word Samsara to the second half of the verse? it will mean Attachment to the alities is the cause of Samsara through births in good and evil wombs.Good wombs (Sat Yoni) are those of the gods and the like evil wombs (Asat Yoni) are those of lower animals. The human womb is partly good and partly evil on account of mixed Karmas.Purushah prakritisthah Purusha (the soul) seated in Prakriti (Nature). This is Avidya (ignorance). Attachment to the alities of Nature is Kama (desire). Avidya and Kama are the cause of Samsara.Jnana (wisdom) and Vairagya (dispassion) will destroy ignorance and desire. (Cf.XIV.5XV.7)